Biyometrik fotoğraf ve formlar: yabancı alıcının randevusunu asıl ne iptal ettiriyor

Yabancı bir alıcı Türkiye'de mülk alırken fotoğrafını bir kez hazırlar ve dört ayrı gişeye verir, o dört gişe de fotoğrafı dört ayrı biçimde ölçer. Gişeler noter, vergi dairesi, tapu müdürlüğü ve göç idaresi müdürlüğüdür; en katısı göç idaresidir, çünkü yayımlanmış standardı yüzün 32 mm ile 36 mm arasında olmasını ve karenin yüzde 70 ile 80'ini kaplamasını arar. Göç İdaresi Başkanlığı fotoğrafın sistem tarafından kontrol edilip kabul ya da reddedileceğini yazar, yani İngilizce kaynakların varsaydığı takdir yetkili memur o zincirde yoktur; aynı standart açık saçlı başvurucular için beyaz yerine orta tonda gri fon önerir. Noterde fotoğraf bambaşka bir iş görür, çünkü Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 93. maddesi tapuda işlem gerektiren vekaletnameye ve onun her onaylı örneğine fotoğraf yapıştırılmasını belgenin geçerlilik şartı sayar, katılım kaydı değil. Tapuda ise fotoğrafın önemi en aza iner, çünkü oradaki kapı kimlik değil paradır: randevu mesajında (SMS) bildirilen bedel randevu saatinden önce yatırılmazsa başvuru iptal edilebilir. Sonuçlar da simetrik değildir; reddedilen bir tapu başvurusunun bölge müdürlüğüne on beş günlük itiraz yolu vardır, göç idaresi randevusuna geçerli mazereti olmadan gitmeyen yabancı ise hiç başvurmamış sayılır. Fotoğraf bu sıradaki en ucuz kalem ve sırayı durdurma ihtimali en yüksek olanıdır.

Yabancı alıcıdan hangi kurumlar fotoğraf ve form istiyor?

Türkiye'de bir alım tamamlanana kadar yabancı alıcının karşısına fotoğraf ya da imzalı form isteyen dört ayrı gişe çıkar ve hiçbir ikisi aynı fotoğrafı kabul etmez. Bunlar noter, vergi dairesi, tapu müdürlüğü ve il veya ilçe göç idaresi müdürlüğüdür. Her biri farklı bir hukuki dayanağı uygular. Elinde tek bir zarf dolusu aynı vesikalıkla gelen alıcı bu yüzden tek gişeyi geçer, kalan üçünde takılır.

Fark biçimsel değildir. Göç idaresinde fotoğraf yayımlanmış bir geometrik standarda göre ölçülür. Noterde fotoğraf belgenin üzerine fiilen yapıştırılır ve belgenin geçerliliğinin parçası olur. Tapuda fotoğraf alıcının en küçük sorunudur, çünkü tapu randevusunu iptal ettiren şey kötü kadrajlanmış bir kare değil, yatırılmamış bir bedeldir.

Sıranın geri kalanı da aynı ayrı rejimler mantığıyla işler. Hangi gişenin neyi ölçtüğünü bilen taraf evrakı tek bir iş gibi görmeyi bırakır ve dört ayrı iş gibi görmeye başlar.

Biyometrik fotoğraf nedir, vesikalıktan farkı ne?

Türk ikamet mevzuatında biyometrik fotoğraf, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'nün standartlarına göre çekilmiş fotoğraftır ve tercih değil zorunluluktur. Göç İdaresi Başkanlığı kuralı ikamet başvurularında fotoğraf kullanımına ilişkin kendi duyurusunda koyar: ikamet izni belgelerinde bu standartlara uygun biyometrik fotoğraf zorunludur ve Başkanlık, ne çevrimiçi e-ikamet aşamasının ne de il müdürlüklerindeki gişe işlemlerinin aksamaması için başvurucudan uygunluğu kontrol etmesini ister.

Yabancı alıcı açısından asıl ayrım vesikalık ile biyometrik fotoğraf arasındadır. Vesikalık bir formattır. Antalya'nın Alanya ilçesindeki herhangi bir fotoğrafçı birkaç dakikada basar, banka gişesinde ya da spor salonu kartında sorunsuz kabul edilir. Biyometrik fotoğraf ise bir ölçümdür. Yüzü tanımlı bir yükseklik aralığına ve karenin tanımlı bir oranına oturtmak, ayrıca başvurucuyu temsil edecek kadar yakın tarihli olmak zorundadır.

Başkanlık aynı duyuruda bir de pratik uyarı yapar ve başvuru sürecinde gerektiğinde fotoğrafın dijital hâlini teslim etmeye hazır olunmasını ister. Bu uyarıyı harfiyen izlemekte fayda var. Elinde yalnızca baskı bulunan bir alıcının dosya isteyen bir ekranda yapabileceği hiçbir şey yoktur.

İkamet izni fotoğraf ölçüsü: sistem tam olarak neyi ölçüyor?

İkamet izni fotoğrafı yüz yüksekliği ve yüzün karede kapladığı oran üzerinden ölçülür; resmî rakamlar 32 mm ile 36 mm ve yüzde 70 ile 80'dir. Göç İdaresi Başkanlığı bu rakamları kendi duyurusunun ekindeki standartlar belgesinde yayımlıyor. Aynı belge fotoğrafın altı aydan eski olmamasını şart koşuyor ve çoğaltmaları tamamen dışarıda bırakıyor: fotokopi ya da bilgisayarda çoğaltılmış ve biyometrik olmayan fotoğrafların kesinlikle kabul edilmeyeceğini yazıyor.

Bu sayılar önemli, çünkü internette en kolay bulunan İngilizce rakamlar onlarla uyuşmuyor. Türk ikamet izni fotoğraf ölçüsü aramalarının üstünü tutan kırpma araçları ve vize fotoğrafı siteleri genellikle 25 mm ile 35 mm baş yüksekliği ve karenin yüzde 50 ile 75'i diye yazıyor. Bu şablona göre kırpılmış bir fotoğraf iki ölçümde birden resmî alt sınırın altında kalabiliyor.

Son satır dikkat istiyor. Resmî belge yüz yüksekliğini ve oranı belirliyor, baskı ölçüsünü ise hiç yazmıyor. 50 mm çarpı 60 mm rakamı Başkanlık metninden değil, Türk fotoğrafçılık geleneğinden ve fotoğraf aracı sektöründen geliyor. Antalya'da bir fotoğrafçıdan ikamet fotoğrafı isteyen kişi o formatı söylemeye gerek kalmadan alır, yani gelenek gerçek ve işe yarar. Kaynakların desteklemediği şey, onu yayımlanmış hukuki şart gibi sunmak.

Biyometrik fotoğraf arka planı neden herkeste beyaz değil?

Türk ikamet izni fotoğrafının fonu koyu saçlılarda beyaz, açık saçlılarda orta tonda gridir. Standartlar eki kuralı doğrudan yazıyor: fon desensiz ve gölgesiz olacak, saç rengi koyu olanlarda beyaz, açık olanlarda orta tonda gri fon tercih edilecek.

Sebep kontrast. Otomatik kontrolün yüz yüksekliğini ölçebilmesi için önce başın dış hattını bulması gerekir ve beyaz fon üzerindeki açık renk saç ona neredeyse hiç veri bırakmaz. Kural mutlak yasak olarak değil tercih olarak yazılmış, dolayısıyla beyaz fonlu açık saçlı bir başvurucu otomatik olarak reddedilmez. Yalnızca, saç çizgisinin tepesini bulmaya dayanan bir ölçümü kaybetme ihtimali en yüksek başvurucu odur.

Bu ayrıntı doğrudan Akdeniz kıyısının alıcı profiline oturuyor. Alanya ilçesindeki yabancı mülkiyetinin büyük bölümü İskandinav, Alman, Hollandalı ve Rus alıcılardan geliyor ve dört grupta da açık saç yaygın. Neredeyse her İngilizce rehber ve her fotoğraf kırpma aracı tek bir kural yazıyor, o da düz beyaz fon. Bu tavsiyeye uyup fotoğrafını Göteborg'da bastıran ve onunla Antalya'ya inen İsveçli alıcı, en çok yayımlanan talimatı izlemiş ve Başkanlığın fiilen yazdığı talimatı atlamış olur.

Türkiye'deki tarafın burada yapabileceği en pratik iş, alıcıya genel bir biyometrik fotoğraf değil doğrudan ikamet fotoğrafı istemesini söylemektir. Göç idaresine yakın çalışan bir fotoğrafçı redleri görür ve grinin hangi ton olduğunu bilir.

Fotoğrafı memur mu onaylıyor, sistem mi?

İkamet izni fotoğrafını memur değil yazılım kontrol eder. Standartlar eki, biyometrik fotoğrafın sistem tarafından kontrol edileceğini ve kabul ya da reddedileceğini belgenin ortaya koyduğu örnek görseller üzerinden yazıyor.

Bu tek cümle hazırlığın tamamını değiştiriyor. İnsan memur, bir aralığın çok az dışında kalan fotoğraf hakkında takdir kullanabilir ve İngilizce kaynakların çoğu sanki olan buymuş gibi yazılmıştır. Otomatik kontrol ise eşik uygular. 31 mm yüz yüksekliği "neredeyse doğru" değildir, aralığın dışındadır ve yeterince yakın olduğunu anlatabileceğiniz bir gişe yoktur.

Sonucu bir sıralama meselesi. Yükleme aşamasında takılan fotoğraf, henüz randevu verilmeden başvuruyu durdurur; bu can sıkıcıdır ama ucuzdur, çünkü ne bir randevu ayrılmıştır ne de bir yolculuk taahhüt edilmiştir. Dijital dosyası elinin altında olan alıcı fotoğrafçıya döner, yeniden yükler ve aynı gün devam eder. Elinde yalnızca baskı olan ve Antalya'nın Alanya ilçesindeki Kestel mahallesinde tarayıcısız bir dairede oturan alıcı ise o günü kaybeder.

Biyometrik fotoğraf kuralları: gözlük, başörtüsü ve bebek fotoğrafı

Doğru geometri tek başına yetmiyor. Standartlar eki bir dizi ek şart daha sayıyor ve 32 mm ile 36 mm aralığını tutturan bir fotoğraf bile gülümseme, cam parlaması, şapka, fonla aynı renk başörtüsü ya da kucakta tutulan bir çocuk varsa geçmiyor. Şartlar, fotoğrafçı baskıya girmeden kontrol edilebilecek kadar somut.

• Ağız kapalı, ifade nötr olacak. Belge başın dik durmasını ve hiçbir yöne dönmemesini, gülümseme ve benzeri ifadelerin bulunmamasını, ağzın görünür biçimde kapalı olmasını arıyor.
• Yüzün iki yanı çeneden saç çizgisine kadar görünecek. Sağ ve sol yüz hatları, çene ucundan saçın başladığı yere kadar tam olarak görünür olmalı.
• Renkli cam ve yansıma olmayacak. Renkli camlar ve güneş gözlüğü kabul edilmiyor, camdaki yansıma kabul edilmiyor, çerçeve de gözleri kapatmamalı.
• Şapka, bere ve nesne bulunmayacak. Başvurucunun takmak zorunda olduğu gözlük gibi aksesuarlar dışında şapka, bere, pipo ve benzeri hiçbir nesne görünmemeli.
• Başörtüsünün rengi fondan farklı olacak. Başörtülü fotoğrafta yüz çene ucundan alına kadar görünmeli, yüze gölge düşmemeli ve başörtüsünün rengi fonun renginden farklı olmalı.
• Küçük çocuk karede yalnız olacak. Küçük çocuk fotoğraflarında başka kimse ve başka nesne bulunamaz, diğer bütün şartlar onlar için de geçerlidir.
• Leke, kırışık ve renk kayması olmayacak. Fotoğrafta iz ve kırık bulunmamalı, renkler nötr olmalı ve yüzün doğal renklerini yansıtmalı.

Bu şartların ikisi aile başvurularının çoğunu takıyor. Başörtüsü kuralı fon kuralıyla kesişiyor, yani koyu saç için kullanılan beyaz fonun üzerindeki beyaz başörtüsü, iki rengin farklı olması şartını karşılamıyor. Küçük çocuk kuralı ise hemen her ebeveynin ilk çektiği fotoğrafı eliyor, çünkü o fotoğraf çocuğun kucakta oturduğu ya da karenin kenarından bir elle desteklendiği fotoğraftır. Aile için ikamet izni alan bir alıcı kişi başına bir otomatik kontrol geçirir ve geri dönme ihtimali en yüksek olan kare çocuğunkidir.

Fotoğraflı vekaletname gerektiren haller nelerdir?

Türk noteri vekaletnameye fotoğraf yapıştırır, çünkü fotoğraf, kimin geldiğinin kaydı değil, belgenin tapu bakımından geçerliliğinin şartıdır. Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 93. maddesi uyarınca, niteliği bakımından tapuda işlem yapılmasını gerektiren sözleşme ve vekaletnamelerde ilgilinin fotoğrafının yapıştırılması zorunludur. Adalet Bakanlığı'nın noterlik daireleri için hazırladığı denetim rehberi kuralı 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 80/1. maddesi ile Yönetmeliğin 93. maddesini birlikte göstererek ortaya koyuyor.

Yükümlülük asıl belgeyle sınırlı kalmıyor. Fotoğraf taşıması gereken bir belgeden çıkarılan onaylı örneklerin de fotoğrafı taşıması gerekiyor ve tapu gişesine fiilen giden nüsha zaten o örnektir. İşlemin tarafı tüzel kişiyse imza atan temsilcilerin fotoğrafları da yapıştırılır; bu nokta Türkiye Noterler Birliği'nin 12 Haziran 2019 tarihli 4 numaralı birleştirilmiş genelgesinde teyit ediliyor.

Bu rejim yabancı alıcıların çoğuna yabancı geliyor, çünkü kendi sistemlerinde karşılığı yok. Alman Notar'ı, Hollandalı notaris'i ya da İsveçli yetkili tanık kimliği doğrular ve kaydeder. Hiçbiri belgeye fotoğraf yapıştırmaz. Alıcının kendi ülkesinde imzalanan vekaletname bu yüzden Antalya'ya, orada kimsenin eklemeyi akıl edemeyeceği bir eksikle geliyor. Yurt dışında düzenlenen belgenin izlediği tasdik ve tercüme yolunu apostil ve pasaport tercümesi ayrıca ele alıyor.

Aynı madde birincisiyle birlikte gezen ikinci bir şart daha taşıyor. Niteliği bakımından tapuda işlem gerektiren vekaletnamelerin düzenleme şeklinde yapılması gerekiyor, yani noterin müvekkilin getirdiği bir kâğıttaki imzayı onaylaması yeterli değil. İki eksik de genellikle aynı anda, tapu gişesinde ortaya çıkıyor ve ikisi de aynı yerde, Türk konsolosluğunda gideriliyor. Vekaletnamenin neye yetki verip neye vermediği ayrı bir konu; tapu vekaletnamesi ve özel yetkiler onu bütün olarak anlatıyor.

Tapuda yabancıya satışta kaç fotoğraf isteniyor?

Tapu, fotoğrafın en az önem taşıdığı gişedir. Yabancı alıcının sunduğu dosyada alışılmış boyutta vesikalık, pasaport ve gerekiyorsa tercümesi, vergi numarası, zorunlu deprem sigortası (DASK) poliçesi ve satışa ilişkin evrak birlikte durur. İstenen fotoğraf sayısı tapu müdürlüklerine göre değiştiği için sabit bir sayıyı kural diye taşımanın anlamı yok. Uygulama ve tam belge listesi müdürlükten müdürlüğe, ilden ile değişiyor ve bu, tapu tarafının kendi yönlendirmesinde zaten yazan bir kayıt.

Fotoğrafın burada ikincil kalmasının sebebi, tapu işleminin ikamet başvurusundaki gibi kimlik belgelerine bağlanmamasıdır. Tapu işlemi taşınmazın durumuna ve paraya bağlanır. Kayıtlı bir ipotek, aile konutu şerhi, ödenmemiş emlak vergisi borcu ya da kapanmamış bir veraset ve intikal vergisi yükümlülüğü, fotoğrafları eksiksiz bir devri tek başına durdurur.

Pratik talimat bu yüzden gerekenden fazla fotoğraf götürmektir; dört fazla baskının maliyeti yok denecek kadar azdır, randevu sabahı fotoğrafçıya ikinci kez gitmenin maliyeti ise kaybedilen randevudur. Yapılmaması gereken şey, bir emlak sitesinde yazan fotoğraf sayısını Alanya Tapu Müdürlüğü'nün kuralı saymaktır, çünkü müdürlükler birbirinden farklı ve yayımlanmış sayılar da birbirini tutmuyor.

Tapu randevusu neden aslında bir ödeme süresidir?

Tapu randevusu, alıcının gidip sırasını beklediği bir saat dilimi değildir. Web Tapu başvurusu tapu personeli tarafından incelendikten sonra taraflara bir mesaj gider ve o mesaj randevu tarihi ile saatini, harç ve döner sermaye tutarlarını, bir ödeme referans numarasını ve ödemenin yapılabileceği bankaları birlikte taşır. Mesaj yalnızca başvurana değil işlemdeki bütün taraflara ulaşır.

Yabancı alıcıyı yakalayan şey olayların sırası. Randevu saati ile ödeme talebi aynı mesajda geldiği için alıcı saati ve tutarı aynı anda öğrenir, ama önce tutara göre hareket etmek zorundadır. Ödeme randevu saatinden önce yapılmazsa başvuru iptal edilebilir. Mesajı bir onay yazısı gibi okuyup ödemeyi randevu gününe bırakmayı planlayan alıcı mesajı yanlış okumuştur.

Uzaktan alım yapan herkes için bundan iki sonuç çıkıyor. Birincisi, tutarın önceden kesin olarak bütçelenememesi. Ödemenin ikinci kalemi olan döner sermaye hizmet bedeli, taşınmazın değerine göre değil işlem türüne ve tarafların durumuna göre değişen bir tarifeyle belirleniyor ve yabancı uyrukluların taraf olduğu işlemler ayrıca hesaplanıyor. Bu kalem için ortalıkta dolaşan rakamlar birbirinden sekiz kat farklı olabiliyor; güvenilir sayı, yayımlanmış hiçbir tahmin değil, alıcının kendi mesajındaki sayıdır.

İkinci sonuç zamanlama. Başvuru incelendikten sonra mesajın ne kadar sürede geleceğine dair güvenilir bir yayımlanmış süre yok ve operatör kaynaklı gecikmeler sistemin bilinen bir özelliği. Devir etrafına dört günlük bir seyahat kurgulamış alıcı, başvuru ile mesaj arasındaki boşluğu takvimin kontrol edilemeyen kısmı saymak zorunda.

Randevu mesajları hangi telefon numarasına gidiyor?

Bu zincirdeki her bildirim bir Türk cep numarasına düşer. Randevu saati, harç tutarı, ödeme referansı ve ikamet tarafında başvuru hakkındaki karar mesajla bildiriliyor, yani hat sonradan halledilecek bir kolaylık değil, zincirin ilk halkasıdır.

Hattın kendisi artık perakende bir satın alma değil, düzenlenmiş bir kayıt işlemi. Yabancı uyruklu için abonelik kaydı, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 50/8. maddesi uyarınca yüz veya parmak izi biyometrik verisiyle Göç İdaresi Başkanlığı üzerinden doğrulanıyor; doğrulama uzaktan yapılıyorsa operatör abonenin konum verisini düzenleyici kurum aracılığıyla Başkanlığa iletiyor. Yürürlükteki kayıt rejimini, hat sınırlarını ve ayrı işleyen cihaz kayıt süresini yabancıya telefon hattı ve cihaz kaydı ayrıntısıyla anlatıyor.

Burada açılan boşluğu görmek kolay değil. Alıcı hiç Türk hattı almadan, vekaletname verip evinde kalarak alımı tamamlayabilir. Ama o alıcının ödeme referansını taşıyan mesaj için güvenilir bir kanalı kalmaz ve Türk numarası elinde olan taraf alıcı değil temsilcidir. Temsilci alıcının kendi seçtiği kişi değil de satıcı tarafının irtibat kişisiyse, alıcı işlemde neyin ne zaman ödendiğini en son öğrenen kişi olmayı baştan kabul etmiş olur.

Operatör kaynaklı gecikmeler tapu tarafının sistem yönlendirmesinde bilinen bir sorun olarak kayıtlı. Beklediği mesajı almayan alıcı bu yüzden başvurunun tıkandığını varsaymak yerine başvuru durumunu sorgulamalı.

Göç idaresi randevusuna gitmezse ne oluyor?

Kaçırılan bir ikamet izni randevusu takvim sorunu değildir. Göç İdaresi Başkanlığı sonucu ikamet izinlerine ilişkin genel bilgilendirmesinde yazıyor: başvurusunu tamamlayan yabancı, randevu günü yaşamak istediği ildeki il veya ilçe göç idaresi müdürlüğünde hazır bulunmak zorundadır ve randevu gününde geçerli bir mazereti olmaksızın hazır bulunmayan yabancı hiç başvurmamış sayılır.

Tutulacak ifade sonuncusu. Başvuru ertelenmiş, askıya alınmış ya da sıranın arkasına atılmış olmuyor. Hiç var olmamış gibi işlem görüyor, yani başvurucu çevrimiçi sürecin en başına dönüyor. Geçerli mazeret kaydı metinde duruyor ve idare tarafından değerlendiriliyor, dolayısıyla formaliteden ibaret değil gerçek bir istisna; ama üzerine plan kurulacak bir şey de değil.

İngilizce kaynaklar bunu neredeyse tek ağızdan "randevu yenilenir" diye anlatıyor. Bu çerçeve rahatlatıcı ve yanlış; üstelik zincirin tamamındaki en pahalı yanlış anlama da bu, çünkü alıcıları kaçırılan bir tarihin bedelinin bir telefon görüşmesi olduğunu varsayarak randevu tarihini geçici uçuş planlarına göre almaya itiyor.

Kural aynı zamanda "Türkiye'deki alım baştan sona uzaktan halledilir" fikrinin altına kalın bir çizgi çekiyor. Alımın kendisi halledilebilir. Doğru özel yetkilerle verilmiş bir Türk vekaletnamesi, alıcı ülkesinde kalırken temsilcinin tapuda imza atmasına izin veriyor ve bunun sınırlarını yabancıya vekaletname ile tapu devri ortaya koyuyor. İkamet izni aynı yoldan yürümüyor, çünkü randevu günü hazır bulunma birincil kaynakta yazılı bir şart, uygulamaya bağlı bir alışkanlık değil.

Türk tarafı için bir hatırlatma da burada duruyor. İkamet izni yükümlülüğü yalnızca yabancı tarafa ait; satıcının, emlakçının veya alıcının Türk yakınının bu gişede kendi adına yapacağı bir işlem yok, ama randevu tarihini gören ve uçuş planını duyan taraf çoğu zaman onlar oluyor.

Hangi form sistemden çıkıyor, hangisi elle imzalanıyor?

Zincirdeki her form bir devlet sisteminden doğuyor ve hiçbiri indirilip elle doldurularak yerine geçecek şekilde teslim edilemiyor. Aralarındaki fark imzanın nereye atıldığında ve form ile ekindeki belgeler uyuşmadığında ne olduğunda.

Vergi numarası formunu başlamadan önce okumakta fayda var, çünkü yabancı bir başvurucunun beklediğinden fazlasını istiyor. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın formu ad, soyad, cinsiyet, yabancı kimlik numarası, doğum yeri, anne adı, baba adı, ülke, pasaport numarası, telefon numarası ve adres istiyor, ayrıca pasaportun kimlik sayfasının yüklenmesini arıyor. Başarısız gönderimlerin çoğunu bu alanların ikisi üretiyor. Anne adı ve baba adı Türk nüfus kayıt uygulamasında zorunlu alanlardır ve hiçbir Kuzey Avrupa kimlik belgesinde yazmaz, dolayısıyla önceden kontrol etmemiş bir başvurucu yazım ve harf çevirisi konusunda tahmin yürütür.

Tapuda imza anının kendisi de belirli bir usule bağlı. Tapu müdürlüklerince düzenlenen resmî senetlere ilişkin yönetmelik uyarınca senet tarafların huzurunda yüksek sesle okunur, taraflar imza yerine "okudum" ibaresini el yazısıyla yazıp imzalar, taraflardan biri Türkçe bilmiyorsa yeminli tercüman hazır bulunur, senedi imzalar ve kimlik bilgileriyle adresi senede yazılır. Sessizce bir belge imzalayıp çıkmayı bekleyen alıcı başka bir usul beklemektedir. O saatin nasıl geçtiğini tapu devri randevu günü adım adım anlatıyor.

Hesaplı örnek: reddedilen bir fotoğraf Alanya'daki alıcıya neye mal oluyor?

Antalya'nın Alanya ilçesindeki Oba mahallesinde alımını tamamlamış ve şimdi o mülke dayanarak kısa dönem ikamet izni isteyen Norveçli bir alıcıyı düşünelim. Alıcı pazartesi gelip perşembe akşamı dönecek şekilde dört günlük bir seyahat ayarlıyor ve fotoğraflarını Bergen'deki evinde, çevrimiçi bir fotoğraf aracının yayımladığı ölçülere göre hazırlıyor. Fotoğrafın bedeli birkaç euro, hatanın bedeli seyahatin tamamı.

Fotoğraflar beyaz fon üzerine, karenin yüzde 65'ini kaplayan 30 mm baş yüksekliğiyle kırpılmış. İki ölçüm de Göç İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı 32 mm ile 36 mm ve yüzde 70 ile 80 aralığının altında kalıyor; üstelik alıcının saçı açık renk, yani beyaz fon resmî standardın önermediği fon. Alıcı pazartesi sabahı çevrimiçi başvuruyu tamamlıyor ve dijital dosyayı yüklüyor.

Sistem fotoğrafı kontrol ediyor ve reddediyor. Henüz kaybedilmiş bir şey yok, çünkü randevu verilmedi. Buraya kadarki bedel pazartesi sabahı.

Alıcının asıl sorunu toparlanma ve bu sorunun tek değil üç hareketli parçası var. Uygun biyometrik fotoğraf basan bir fotoğrafçı bulmak, tanımadığı bir ilçede pazartesi öğleden sonrasını alıyor. Yeniden yükleyip başvuruyu tamamlamak salıyı alıyor. Sistemin sonra verdiği randevu tarihini alıcı seçmiyor ve tarih, yaşamak istediği ildeki il veya ilçe göç idaresi müdürlüğü için veriliyor. O tarih perşembeden sonraya düşerse alıcının önünde düz bir aritmetik var: ya seyahati uzatacak ya da eve dönüp, kimseye devredilemeyen ve kaçırıldığında başvurunun hiç yapılmamış sayılmasına yol açan tek bir randevu için geri gelecek.

Bu sonucu üreten zincir tek yönde işliyor ve her halka bir sonrakinin ön şartı. Çevrimiçi başvuru için uygun fotoğraf gerekiyor. Çevrimiçi başvuru randevuyu üretiyor. Randevuya katılım ikamet izni belgesini üretiyor. İkamet izni belgesi, e-Devlet şifresi için PTT'nin kabul ettiği belgelerden biri. e-Devlet şifresi Web Tapu'yu açıyor. Bu zincirin başındaki fotoğrafı önemsiz kalem sayan alıcı, riskin zincirin hangi ucunda durduğunu yanlış hesaplamış olur.

Karşılaştırmaya değer olan, aynı seyahati başka türlü hazırlayan alıcı. O alıcı uçak bileti almadan önce Alanyalı bir fotoğrafçıdan ikamet fotoğrafı istiyor, yüklüyor, randevu tarihini alıyor ve bileti o tarihin etrafına kuruyor. Fotoğrafın bedeli iki durumda da aynı. Seyahatinki değil.

Başvuru reddedilirse ne oluyor, itiraz süresi kaç gün?

Dört gişe birbirinden farklı toparlanıyor ve yalnızca birinin süresi bir yönetmelikte yazılı. Tapuda reddedilen başvurunun on beş günlük itiraz yolu vardır, ikamet tarafında ise buna denk düşen yayımlanmış bir süre doğrulanamadı.

Tapu tarafındaki durumu, 17 Ağustos 2013 tarihli ve 28738 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tapu Sicili Tüzüğü'nün 26. maddesi ortaya koyuyor. Mevzuata uygun olmayan ve geçici tescil şerhiyle karşılanamayan istemler gecikmeksizin reddediliyor, ret kararında gerekçenin yanı sıra itirazın yapılacağı yer ve süre de belirtiliyor. İtiraz, tebliğinden itibaren on beş gün içinde müdürlüğün bağlı olduğu bölge müdürlüğüne, bölge müdürlüğünün kararına itiraz ise bir on beş gün içinde Genel Müdürlüğe yapılıyor. Bu rejimin iki özelliği alıcıları şaşırtıyor. Türk tapu sicilinde bekleyen başvuru diye bir hâl yok, yani uygun olmayan başvuru açık bırakılmıyor, reddediliyor. Ret sonra sicilin beyanlar sütununa işleniyor, yani reddin kendisi taşınmazın kaydında görünür hâle geliyor.

İkamet tarafında dürüstlük bir boşluğu kabul etmeyi gerektiriyor. Türk hukuk bürolarının yönlendirmeleri, eksik belgelerin tamamlanması için bir süre verildiğini ve süre dolarsa başvurunun iptal edildiğini, ret kararlarının mesajla bildirildiğini ve ardından bir itiraz süresi işlediğini anlatıyor. Bu mekanizmalar bağımsız kaynaklarda tutarlı, ama gün sayıları 6458 sayılı Kanun'un birincil metniyle doğrulanamadı, bu yüzden burada onlara dair bir sayı verilmiyor. Ret alan başvurucunun bakması gereken yer bildirimin kendisinde yazan süredir, çünkü bağlayıcı rakamı o belge taşır.

Sormak için resmî bir kanal var ve bu kanal il müdürlüğünün santrali değil. Göç İdaresi Başkanlığı, 20 Ağustos 2015'te kurulan Yabancılar İletişim Merkezi'ni (YİMER 157) işletiyor; merkez hem acil çağrı hattı hem de Başkanlığın kendi mevzuatı kapsamında vize, ikamet izni ve koruma sorularını karşılayan bir bilgi hizmeti. Hatta Türkiye içinden 157, yurt dışından +90 312 157 11 22 numarasıyla ulaşılıyor ve beş dilde hizmet veriyor: Türkçe, İngilizce, Rusça, Arapça ve Farsça. Bu dil listesi Antalya kıyısındaki alıcılar açısından önemli. İngilizce ve Rusça kapsam içinde, dolayısıyla İngiliz, İrlandalı, Rus, Ukraynalı ve Kazak alıcılar hattı doğrudan kullanabiliyor. İsveççe, Norveççe, Danca, Fince, Almanca, Felemenkçe, Lehçe ve Boşnakça listede yok, yani Alanya alıcı tabanının büyük bölümü sonuç doğuran bir görüşmeyi ikinci bir dilde yapacak; o yüzden aramadan önce referans numarasını ve bildirimin tam ifadesini önüne koyması gerekiyor.

Dört gişeyi birden geçen tek fotoğraf ve form seti nasıl hazırlanır?

En katı şarta göre bir kez hazırlanmak, dört gişe için ayrı ayrı hazırlanmaktan ucuza geliyor. Göç idaresinin uyguladığı standart diğer üç gişenin istediği her şeyden dar olduğu için, ona göre hazırlanan fotoğraf dördünü birden geçiyor. Aşağıdaki yedi adım sistemlerin ihtiyaç duyduğu sırayla dizili.

1. Fotoğrafı genel biyometrik şablona değil ikamet izni standardına göre ısmarlayın. Fotoğrafçıdan biyometrik fotoğraf değil ikamet fotoğrafı isteyin ve yüz yüksekliğinin 32 mm ile 36 mm arasında kalması, karenin yüzde 70 ile 80'ini kaplaması gerektiğini söyleyin.
2. Fon rengini saç rengine göre seçin. Saç koyuysa beyaz, açıksa orta tonda gri isteyin; Göç İdaresi Başkanlığı'nın kendi standardının belirttiği tercih bu.
3. Baskının yanında dijital dosyayı da saklayın. Başkanlık, başvuru sırasında fotoğrafın dijital hâlini vermeye hazır olunmasını istiyor ve otomatik kontrol ilk denemeyi reddederse aynı gün toparlanmayı sağlayan şey o dosya.
4. Fotoğrafı başvurudan önceki altı ay içinde çektirin ve tarihi hafızadan değil kayıttan kontrol edin. Altı aydan eski fotoğraflar ne kadar iyi çekilmiş olursa olsun kuralın dışında.
5. Tapuda işlem gerektiren vekaletnameyi Türk konsolosluğunda düzenletin. Konsolosluk belgeyi düzenleme şeklinde üretir ve fotoğrafı yapıştırır, yani 93. maddenin iki şartını da tek ziyarette çözer; alternatifi ikisini birden Antalya'daki tapu gişesinde öğrenmek.
6. Türk hattını ilk başvurudan önce ayarlayın, sonrasına bırakmayın. Randevu saati, ödeme referansı ve karar bildirimi mesajla geliyor ve hat, diğer her şeyin üzerinden haber verdiği kalem.
7. Çevrimiçi ikamet başvurusunu dönüş biletini almadan tamamlayın. Randevu tarihini başvurucu seçmiyor, sistem veriyor ve o tarihte hazır bulunmak zincirdeki devredilemeyen tek adım.

Adımların sırası tek tek adımlardan daha çok şey belirliyor. Her aşama bir sonrakinin girdisini ürettiği için, sırasından çıkarılan adım genellikle iki kez yapılan adım oluyor.